Share:

विज्ञान : वरदान कि अभिशाप

विज्ञान मानिसले गरेको ठूलो उपलब्धि हो। विज्ञानले हाम्रो जीवनलाई धेरै सजिलो र सुविधाजनक बनाएको छ। आज हामी बिहान उठेदेखि राति नसुत्दासम्म कुनै न कुनै रूपमा विज्ञानको प्रयोग गरिरहेका हुन्छौँ। बिजुली, मोबाइल, टेलिभिजन, कम्प्युटर, इन्टरनेट, गाडी, हवाईजहाज र विभिन्न मेसिनहरू विज्ञानकै देन हुन्। पहिले मानिसहरू टाढाको ठाउँमा जान धेरै दिन लगाउँथे भने अहिले गाडी, बस, रेल र हवाईजहाजबाट छोटो समयमा नै पुग्न सकिन्छ। त्यसैले विज्ञान हाम्रो जीवनका लागि धेरै उपयोगी छ।

विज्ञानका कारण हाम्रो दैनिक जीवन निकै सजिलो भएको छ। बिजुलीले घरमा उज्यालो दिन्छ। पंखा, फ्रिज, टेलिभिजन, वासिङ मेसिन र अन्य धेरै उपकरण चलाउन बिजुलीको प्रयोग हुन्छ। मोबाइल फोनबाट हामी टाढा रहेका आफन्त र साथीहरूसँग सजिलै कुरा गर्न सक्छौँ। इन्टरनेटको प्रयोग गरेर संसारका विभिन्न ठाउँका बारेमा जानकारी पाउन सकिन्छ। विद्यार्थीहरूले पनि कम्प्युटर, मोबाइल र इन्टरनेटको सहयोगमा नयाँ कुरा सिक्न सक्छन्। यसरी विज्ञानले शिक्षा र सञ्चारको क्षेत्रमा पनि ठूलो सहयोग गरेको छ।

स्वास्थ्यको क्षेत्रमा पनि विज्ञानले धेरै राम्रो काम गरेको छ। पहिले मानिसहरू धेरै रोगका कारण समस्यामा पर्ने गर्थे। अहिले विभिन्न प्रकारका औषधि, खोप र उपचारका साधनहरू उपलब्ध छन्। अस्पतालमा भएका नयाँ मेसिनको सहयोगले डाक्टरहरूले रोग पत्ता लगाउन र उपचार गर्न सजिलो भएको छ। धेरै कठिन रोगको पनि उपचार गर्न सकिने भएको छ। यसले मानिसको जीवन बचाउन ठूलो सहयोग गरेको छ।

विज्ञानले खेतीपातीमा पनि धेरै सहयोग गरेको छ। किसानहरूले अहिले विभिन्न प्रकारका कृषि मेसिन प्रयोग गर्छन्। ट्र्याक्टर, धान काट्ने मेसिन, पानी तान्ने मेसिन आदि प्रयोग गर्दा कम समयमा धेरै काम गर्न सकिन्छ। नयाँ र राम्रो बीउको प्रयोगले धेरै अन्न उत्पादन गर्न सकिन्छ। सिँचाइका नयाँ तरिका अपनाउँदा पानीको राम्रो व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ। यसले किसानको मेहनत र समय दुवै बचाउँछ।

तर विज्ञानका केही नराम्रा पक्ष पनि छन्। विज्ञानको गलत प्रयोग गरियो भने यसले मानिस र वातावरणलाई ठूलो हानि पुर्‍याउन सक्छ। विज्ञानको प्रयोग गरेर बम, मिसाइल र अन्य खतरनाक हतियार बनाइएका छन्। युद्धका समयमा यस्ता हतियार प्रयोग गर्दा धेरै मानिस घाइते हुन सक्छन् र घर तथा सम्पत्ति नष्ट हुन सक्छ। त्यसैले विज्ञानको गलत प्रयोग गर्नु हुँदैन।

त्यस्तै, कारखाना र सवारीसाधनबाट निस्कने धुवाँले हावा प्रदूषित बनाउँछ। विभिन्न मेसिन र कारखानाबाट निस्कने फोहोरले वातावरणमा असर पार्न सक्छ। प्लास्टिक र विद्युतीय सामानको फोहोर पनि वातावरणका लागि समस्या बन्न सक्छ। मोबाइल, कम्प्युटर र भिडियो गेमको धेरै प्रयोग गर्दा विद्यार्थीको पढाइमा असर पर्न सक्छ। इन्टरनेटको गलत प्रयोग गर्दा मानिसले गलत सूचना पाउन वा ठगीमा पर्न पनि सक्छ।

त्यसैले विज्ञान आफैँमा वरदान वा अभिशाप होइन। हामीले विज्ञानलाई कसरी प्रयोग गर्छौँ भन्ने कुरा महत्त्वपूर्ण हुन्छ। विज्ञानलाई शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, यातायात, सञ्चार र मानिसको भलाइका लागि प्रयोग गरियो भने यो ठूलो वरदान हो। तर विज्ञानलाई युद्ध, हिंसा, प्रदूषण र गलत कामका लागि प्रयोग गरियो भने यो अभिशाप बन्न सक्छ।

अन्त्यमा, हामीले विज्ञानका राम्रा पक्षलाई अपनाएर यसको सही प्रयोग गर्नुपर्छ। विद्यार्थीहरूले विज्ञानको ज्ञान लिएर देश र समाजको विकासमा सहयोग गर्नुपर्छ। विज्ञानको सही प्रयोगले मानिसको जीवन अझ राम्रो र सुखी बनाउन सक्छ। त्यसैले विज्ञान सही प्रयोग गरे वरदान हो र गलत प्रयोग गरे अभिशाप हो।