Share:

पुस्तकको परिचय

‘मनसा’ पुस्तकका सम्पादक अनन्त वाग्ले तथा चित्रकार रविन्द्र मानन्धर हुन्। यस पुस्तकमा ५४ पृष्ठ रहेका छन्। यो एउटा बालकथा सङ्ग्रह हो। यसमा १० वटा कथाहरू समावेश गरिएका छन्। पुस्तकका प्रकाशक ज्ञानवृक्ष पब्लिकेसन प्रा.लि. हुन्।

कथावस्तु

मनसा एक रोचक, शिक्षाप्रद तथा बालबालिकाका लागि उपयोगी बालकथा सङ्ग्रह हो। यस पुस्तकमा बालबालिकाको जीवन, उनीहरूको सोच, बानी–व्यवहार तथा समाजमा घट्ने विभिन्न घटनासँग सम्बन्धित कथाहरू समेटिएका छन्। कथाहरूमा लोभ, मित्रता, सहयोग, एकता, दया, माया, इमानदारी र जिम्मेवारीजस्ता विषयलाई सरल र प्रभावकारी ढङ्गले प्रस्तुत गरिएको छ।

प्रत्येक कथाले पाठकलाई कुनै न कुनै सकारात्मक सन्देश प्रदान गर्दछ। कथाहरू पढ्दा मनोरञ्जन प्राप्त हुनुका साथै धेरै कुरा सिक्न पनि पाइन्छ। पुस्तकका पात्रहरू सामान्य जीवनसँग सम्बन्धित भएकाले उनीहरूको व्यवहार र अनुभव सजिलै बुझ्न सकिन्छ। लेखकले सरल तथा सहज भाषाको प्रयोग गरेकाले बालबालिकाले कथाहरू सजिलै पढ्न र बुझ्न सक्छन्।

कथाहरूले असल काम गर्न, अरूलाई सहयोग गर्न, मेहनती बन्न तथा खराब बानीबाट टाढा रहन प्रेरणा दिन्छन्। यस सङ्ग्रहमा पारिवारिक माया, साथीभाइको महत्त्व, एकताको शक्ति तथा राम्रो व्यवहारको आवश्यकतालाई पनि उजागर गरिएको छ। कतिपय कथाहरूले नराम्रो बानीको परिणाम राम्रो नहुने सन्देश दिन्छन् भने असल कार्यको फल सधैँ राम्रो हुने शिक्षा प्रदान गर्छन्। यस पुस्तकले बालबालिकामा नैतिक शिक्षा, सकारात्मक सोच तथा असल चरित्रको विकास गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउँछ। त्यसैले मनसा मनोरञ्जन र शिक्षालाई सँगै समेटेको उत्कृष्ट बालकथा सङ्ग्रह हो।

परिवेश

यस कथा सङ्ग्रहको कालगत परिवेश आधुनिक समय हो। कथाहरूमा बालबालिकाको दैनिक जीवन, परिवार, विद्यालय, साथीभाइ तथा समाजका विभिन्न घटनाहरू चित्रण गरिएका छन्। त्यसैले यसका स्थानगत परिवेश विद्यालय, घर तथा समाज हुन्। कथाहरूका अधिकांश घटनाहरू सहरी क्षेत्रमा घटेका हुन सक्ने अनुमान गर्न सकिन्छ।

यस पुस्तकमा हाम्रो समाजको अवस्था, बालबालिकाको जीवन, उनीहरूका भावना, व्यवहार तथा समाजमा देखिने विभिन्न समस्या र सकारात्मक पक्षहरूको चित्रण गरिएको छ। त्यसैले यस पुस्तकको अवस्थागत परिवेश सामाजिक रहेको छ।

दृष्टिबिन्दु

यस कथा सङ्ग्रहमा तृतीय पुरुष दृष्टिबिन्दुको प्रयोग गरिएको छ। लेखकले कथाका घटना तथा पात्रहरूको व्यवहारलाई तृतीय पुरुषका माध्यमबाट प्रस्तुत गरेका छन्। कथाहरूमा “उसले”, “उनी” र “उनीहरू” जस्ता शब्दहरूको प्रयोग गरिएको छ। त्यसैले यस कथा सङ्ग्रहको दृष्टिबिन्दु तृतीय पुरुष दृष्टिबिन्दु हो।

पात्रहरू

यस कथा सङ्ग्रहका प्रमुख पात्रहरू बालबालिका, अभिभावक, शिक्षक तथा समाजका विभिन्न व्यक्तिहरू हुन्। कथाअनुसार पात्रहरूको स्वभाव र भूमिका फरक–फरक रहेका छन्। केही पात्रहरू असल, सहयोगी तथा इमानदार छन् भने केही पात्रहरूमा लोभ, घमण्ड तथा अन्य कमजोरीहरू पनि देखिन्छन्।

पात्रहरू स्वाभाविक र यथार्थ जीवनसँग नजिक भएकाले पाठकले उनीहरूसँग सजिलै सम्बन्ध स्थापित गर्न सक्छन्। लेखकले पात्रहरूको माध्यमबाट विभिन्न सन्देश तथा नैतिक शिक्षा दिन प्रयास गरेका छन्।

निष्कर्ष

निष्कर्षमा, मनसा एक रोचक तथा शिक्षाप्रद बालकथा सङ्ग्रह हो। यस सङ्ग्रहका कथाहरूले बालबालिकालाई मनोरञ्जन दिनुका साथै समाजमा हुने विभिन्न गतिविधि तथा समस्याहरूका बारेमा उपयोगी शिक्षा पनि प्रदान गर्छन्। सरल भाषा, रोचक कथावस्तु तथा नैतिक सन्देशहरूले यस पुस्तकलाई अझ प्रभावकारी बनाएका छन्।

यस पुस्तकले बालबालिकामा असल व्यवहार, सहयोग, इमानदारी तथा जिम्मेवारीको भावना विकास गर्न मद्दत गर्छ। त्यसैले यो पुस्तक बालबालिकाका लागि पठनीय तथा प्रेरणादायी कृति हो।

सिफारिस

मेरो विचारमा मनसा बालबालिकाले अवश्य पढ्नुपर्ने पुस्तक हो। यस पुस्तकका कथाहरू रोचक, सरल तथा शिक्षाप्रद छन्। कथाहरूबाट बालबालिकाले असल व्यवहार, सहयोग, इमानदारी तथा जिम्मेवारीका विषयमा महत्त्वपूर्ण शिक्षा प्राप्त गर्न सक्छन्।

सरल भाषामा लेखिएको हुनाले यो पुस्तक कक्षा ३ देखि ६ सम्मका विद्यार्थीहरूले सहजै बुझ्न सक्छन्। त्यसैले म यो पुस्तक विद्यालयका विद्यार्थी, शिक्षक तथा बालसाहित्यमा रुचि राख्ने सबै पाठकहरूलाई पढ्न सिफारिस गर्दछु।