Share:

नेपालमा हरेक बालबालिकाको लागि शिक्षा धेरै महत्त्वपूर्ण छ। यसले बालबालिकालाई सिक्न, स्मार्ट बन्न र राम्रो भविष्य निर्माण गर्न मद्दत गर्छ । शिक्षा बिना जीवन धेरै कठिन छ । नेपालको शिक्षा प्रणालीका विभिन्न स्तरहरू छन् । पहिलाे, प्राथमिक विद्यालय छ जहाँ साना बालबालिकाले वर्णमाला, संख्या र सरल पाठ जस्ता आधारभूत कुराहरू सिक्छन् । त्यसपछि निम्न माध्यमिक र माध्यमिक विद्यालय आउँछ । यी विद्यालयहरूमा विद्यार्थीहरूले गणित, विज्ञान, अंग्रेजी, नेपाली र सामाजिक अध्ययन जस्ता धेरै विषयहरू पढ्छन् । त्यसपछि विद्यार्थीहरू उच्च माध्यमिक तहमा जान्छन् । यो पूरा गरेपछि तिनीहरू कलेज वा विश्वविद्यालयमा भर्ना हुन सक्छन् । कलेजमा तिनीहरूले चिकित्सा, इन्जिनियरिङ, कानून, व्यवसाय, वा शिक्षण जस्ता आफ्नै विषय छनौट गर्छन् ।

नेपालको शिक्षा प्रणालीको राम्रो कुरा के हो भने सरकारले धेरै सार्वजनिक विद्यालयहरूमा नि:शुल्क शिक्षा दिन्छ । यसले गरिब बालबालिकाहरूलाई पढ्न मद्दत गर्छ । सहरहरूमा राम्रा शिक्षक, किताब र सुविधाहरू भएका धेरै निजी विद्यालयहरू छन् । शिक्षाले विद्यार्थीहरूलाई राम्रो जागिर पाउन मद्दत गर्छ र देशलाई बलियो पनि बनाउँछ ।

यद्यपि, प्रणालीमा पनि धेरै समस्याहरू छन् । गाउँका विद्यालयहरूमा पर्याप्त शिक्षक, कक्षाकोठा वा किताबहरू छैनन् । कहिलेकाहीँ, एक शिक्षकले धेरै कक्षाहरू पढाउनुपर्छ र बच्चाहरूले राम्रोसँग सिक्न सक्दैनन् । धेरै विद्यालयहरूमा सफा शौचालय, पिउने पानी, वा खेल मैदान हुँदैनन् । गरिब परिवारहरूले आफ्ना बच्चाहरूलाई सधैं स्कुल पठाउन सक्दैनन् किनभने उनीहरूलाई घरमा वा खेतमा काम गर्न आवश्यक छ । यसले शिक्षालाई अनुचित बनाउँछ ।

प्रणालीको अर्को अस्वस्थ भाग शिक्षण तरिका हो । धेरै शिक्षकहरूले अझै पनि पुरानो विधिहरू प्रयोग गर्छन् । विद्यार्थीहरूले साँच्चै बुझ्नुको सट्टा उत्तरहरू मात्र सम्झन्छन् । पर्याप्त खेलहरू, परियोजनाहरू वा व्यावहारिक सिकाइ छैनन् । यस कारण विद्यार्थीहरू बोर हुन्छन् र पढाइमा रुचि गुमाउँछन् । कतिपयले पढाइ सक्नु अघि नै स्कुल छोड्छन् ।

नेपालले आफ्नो शिक्षा प्रणालीमा सुधार गर्न आवश्यक छ । सरकारले धेरै शिक्षकहरूलाई तालिम दिनुपर्छ । धेरै पुस्तकहरू दिनुपर्छ र राम्रो कक्षाकोठाहरू निर्माण गर्नुपर्छ । विद्यालयहरूमा बच्चाहरूको लागि सफा पानी, शौचालय र खेल मैदानहरू पनि हुनुपर्छ । यदि शिक्षा प्रणाली राम्रो भयो भने प्रत्येक बच्चाले खुसीसाथ पढ्न सक्छन् । शिक्षाले नेपाललाई स्मार्ट, बलियो र दयालु मानिसहरू दिने छ जसले सम्पूर्ण देशको लागि उज्ज्वल भविष्य निर्माण गर्न सक्छन् ।