Share:

गणतन्त्र दिवस नेपालको महत्त्वपूर्ण राष्ट्रिय दिनहरू मध्ये एक हो । यो हरेक वर्ष जेठ १५ गते ठुलो सम्मान र खुशीका साथ मनाइन्छ । नेपालले २०८३ सालमा देशभर १८ औँ गणतन्त्र दिवस मनाएको थियो । यो दिन महत्त्वपूर्ण छ किनकि यसले राजतन्त्रको अन्त्य र नेपालमा गणतन्त्र प्रणालीको सुरुवातलाई बुझाउँछ । यो दिन सबै नेपालीहरूलाई लोकतन्त्र, स्वतन्त्रता, समानता र जनताको अधिकारको बारेमा सम्झाउने दिन हो ।

धेरै वर्ष पहिले, नेपाल गणतन्त्र देश बन्नु अघि, देशमा राजाहरूद्वारा शासन गरिएको थियो। जनतालाई आफ्नो नेता र सरकार छनाेट गर्ने पूर्ण स्वतन्त्रता थिएन । धेरै राजनीतिक नेताहरू, कार्यकर्ताहरू र साधारण नागरिकहरूले लोकतन्त्र र र आाफ्नाे अधिकारको लागि लडे । देशमा राजनीतिक परिवर्तनलाई जबरजस्ती गर्न हजारौँ मानिसहरू सडकमा विरोध र प्रदर्शनमा उत्रिएका थिए । २०६५ सालकाे जनआान्दाेलनपछि नेपाललाई आधिकारिक रूपमा सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको रूपमा घोषणा गरिएको थियो। त्यस वेलादेखि राजाको शासन समाप्त भयो र जनता राष्ट्रमा शक्तिको वास्तविक स्रोत बने।

नेपालमा गणतन्त्र दिवस फरक तरिकाले मनाइन्छ। यस अवसरमा सरकारी कार्यालय, विद्यालय, कलेज र स्थानीय संस्थाहरूमा विशेष कार्यक्रमहरू आयोजना गरिन्छन् । धेरै ठाउँमा राष्ट्रिय झन्डा फहराइन्छ र सांस्कृतिक कार्यक्रम, र्‍याली, भाषण र प्रतियोगिताहरू आयोजना गरिन्छन् । काठमाडौँमा सरकारद्वारा नेताहरू, सरकारी अधिकारीहरू, सुरक्षा बलहरू, विद्यार्थीहरू र नागरिकहरूको सहभागितामा विशेष समारोह आयोजना गरिन्छ। राष्ट्रिय गान बजाइन्छ र मानिसहरूले देशको लागि आफ्नो जीवन बलिदान दिने सहिदहरूलाई सम्मान गर्छन् । विद्यालयहरूले पनि विभिन्न तरिकाले गणतन्त्र दिवस मनाउँछन् । विद्यार्थीहरूले निबन्ध र क्विज प्रतियोगितामा प्रतिस्पर्धा गर्छन्, भाषण दिन्छन्, देशभक्तिपूर्ण गीत गाउँछन् र नृत्य गर्छन् । यी गतिविधिहरूले युवाहरूलाई नेपालको इतिहास, नागरिकको अधिकार र जिम्मेवारीको बाेध गराउँछ ।

गणतन्त्र दिवस उत्सव र सम्झनाको दिन हो। यो नेपालमा प्रजातन्त्र ल्याउन बलिदान दिने सहिदहरूकाे सम्झना हो । धेरैले स्वतन्त्रता र न्यायको लागि मृत्युवरण गरेका छन् । त्यसैले, यस दिन नेपालीहरूले उनीहरूलाई श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्छन् र उनीहरूलाई सम्झन्छन्।

हामी गणतन्त्र दिवसबाट पनि बहुमूल्य पाठ सिक्छौँ । यसले हामीलाई सिकाउँछ कि राष्ट्र जनताको इच्छा अनुसार चल्नुपर्छ र सबै नागरिक समान छन् । मतदान र नेता छनाेट गर्नु गणतन्त्र राष्ट्रमा नागरिकहरूको अधिकार हो । यसका साथै, यसले नागरिकहरूलाई राष्ट्रिय विकासमा संलग्न हुन र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको अधिकार प्रयोग गर्न अनुमति दिन्छ । आफ्नो अधिकारको अतिरिक्त, व्यक्तिहरूको कानुनको पालना गर्ने, अरूलाई सम्मान गर्ने र राष्ट्रलाई अगाडि बढाउन इमान्दारीपूर्वक प्रयास गर्ने दायित्व हुन्छ।

नेपालमा अहिले गणतन्त्र भए पनि राजनीतिक अस्थिरता, गरिबी, बेरोजगारी र भ्रष्टाचार लगायत धेरै समस्याहरू छन् । यसरी गणतन्त्र दिवसले नागरिक र नेताहरूलाई विकास, शान्ति र राम्रो प्रशासनको लागि सहयोग गर्न सम्झाउने काम गर्दछ । विशेष गरी युवाहरू जिम्मेवार नागरिक बन्नुपर्छ र देशमा रचनात्मक योगदान गर्नुपर्छ।

निष्कर्षमा, प्रत्येक नेपालीले गणतन्त्र दिवस गर्वका साथ मनाउँछन् । यसले नेपालको इतिहासमा एउटा महत्त्वपूर्ण मोडलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ र जनताको आवाजको शक्ति प्रदर्शन गर्दछ । यो दिन लोकतन्त्रलाई कायम राख्न, सहिदहरूको बलिदानको सम्मान गर्न र उज्ज्वल भविष्यको लागि सहयोग गर्ने सम्झाउने काम गर्दछ । प्रत्येक नेपालीले गणतन्त्र दिवसमा आनन्द लिनुपर्छ र देशको इतिहासमा यसको वास्तविक महत्त्वलाई पहिचान गर्नुपर्छ ।