Share:

समय

समय मानव जीवनको सबैभन्दा अमूल्य सम्पत्ति हो । संसारका सबै मानिसलाई दिनमा समान चौबीस घण्टा समय प्राप्त हुन्छ तर त्यसको सही उपयोग गर्ने र नगर्ने व्यक्तिको जीवनमा ठुलो फरक देखिन्छ। धन गुमे फेरि कमाउन सकिन्छ, स्वास्थ्य बिग्रे उपचार गर्न सकिन्छ तर बितेको समय कुनै पनि हालतमा फर्काएर ल्याउन सकिँदैन । त्यसैले समयलाई जीवनको आधार, प्रगतिको मेरुदण्ड र सफलताको मूलमन्त्र मानिन्छ। समय निरन्तर बगिरहने नदीजस्तै हो, जसलाई रोक्न वा फर्काउन सकिँदैन । जो मानिस समयसँगै अघि बढ्छ, उसले सफलता प्राप्त गर्छ तर समयको मूल्य नबुझ्ने व्यक्ति पछाडि पर्छ। त्यसैले प्रत्येक व्यक्तिले समयको महत्त्व बुझेर यसको सही उपयोग गर्नुपर्छ।

विद्यार्थी जीवनमा समयको विशेष महत्त्व हुन्छ। विद्यार्थी जीवनलाई भविष्य निर्माणको आधार मानिन्छ। यस अवधिमा समयको सदुपयोग गरेमा जीवन सफल बन्न सक्छ। नियमित अध्ययन गर्ने, गृहकार्य समयमै पूरा गर्ने र शिक्षकको निर्देशन पालना गर्ने विद्यार्थीले राम्रो नतिजा प्राप्त गर्छ। समयको सही व्यवस्थापनले विद्यार्थीलाई अनुशासित, जिम्मेवार र आत्मविश्वासी बनाउँछ तर आजकल धेरै विद्यार्थी मोबाइल, सामाजिक सञ्जाल, खेल र अनावश्यक मनोरञ्जनमा धेरै समय बिताउने गर्छन्। यसले पढाइमा नकारात्मक असर पार्छ। विद्यार्थीले अध्ययनसँगै खेलकुद, सिर्जनात्मक कार्य र सामाजिक गतिविधिमा पनि समय दिनुपर्छ । यसले उनीहरूको व्यक्तित्व विकासमा सहयोग पुर्‍याउँछ। त्यसैले विद्यार्थीले दैनिक तालिका बनाएर समयअनुसार काम गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ।

समय र अनुशासन एकअर्कासँग गहिरो सम्बन्धित छन्। समयपालन गर्ने व्यक्ति प्रायः अनुशासित र जिम्मेवार हुन्छ। समयमै उठ्ने, खाने, पढ्ने, काम गर्ने र आराम गर्ने बानीले मानिसलाई व्यवस्थित बनाउँछ। विद्यालय, कार्यालय, उद्योग, व्यापार र अन्य सबै क्षेत्रमा समयको विशेष महत्त्व हुन्छ। यदि कुनै व्यक्ति सधैँ ढिला गर्छ भने उसप्रति अरूको विश्वास घट्छ। समयको सम्मान गर्ने व्यक्तिलाई समाजमा आदर्श मानिन्छ। विकसित देशहरूमा समयलाई अत्यन्त महत्त्व दिइन्छ। रेल, बस, कार्यालय र कार्यक्रमहरू निर्धारित समयमा सञ्चालन हुन्छन्। यसले समाजलाई व्यवस्थित र प्रगतिशील बनाउँछ। हाम्रो समाजमा भने अझै पनि समयप्रति लापरवाही देखिन्छ। सभा, कार्यक्रम वा कार्यालयीय कामहरू समयमा सुरु नहुने समस्या सामान्य बनेको छ। यदि सबै नागरिकले समयको सम्मान गर्न सिके भने समाज अझ व्यवस्थित र विकसित बन्न सक्छ।

आजको आधुनिक युगमा विज्ञान र प्रविधिको विकासले समयको उपयोग गर्ने तरिका परिवर्तन गरेको छ। कम्प्युटर, मोबाइल, इन्टरनेट र विभिन्न डिजिटल प्रविधिले मानिसको कामलाई सजिलो र छिटो बनाएका छन्। अहिले घरमै बसेर अध्ययन, बैँकिङ, व्यापार र सञ्चार गर्न सकिन्छ। यसले समय र श्रम दुवै बचत गर्छ तर प्रविधिको नकारात्मक पक्ष पनि छ। धेरै मानिस सामाजिक सञ्जाल, भिडियो, गेम र अनावश्यक इन्टरनेट प्रयोगमा धेरै समय बिताउँछन् । यसले मानिसलाई अल्छी, असावधान र तनावग्रस्त बनाउँछ। विशेष गरी विद्यार्थीहरूमा मोबाइलको लत ठुलो समस्या बनेको छ । परिवारसँग समय बिताउनु पर्ने मानिसहरू मोबाइलमै व्यस्त देखिन्छन् । त्यसैले प्रविधिको प्रयोग ज्ञान, अनुसन्धान र सिर्जनात्मक कार्यका लागि मात्र गर्नुपर्छ । समयलाई उपयोगी कार्यमा लगाउनु नै बुद्धिमानी हो।

समयले मानिसलाई अनुभव र शिक्षा पनि दिन्छ । जीवनमा आउने सुख दुःख, सफलता असफलता र परिवर्तन सबै समयसँग सम्बन्धित हुन्छन्। कठिन परिस्थितिमा पनि मानिसले धैर्य राख्नुपर्छ, किनकि समय सधैँ एउटै रहँदैन । खराब समयपछि राम्रो समय आउँछ भन्ने विश्वासले मानिसलाई आशावादी बनाउँछ । समयले मानिसलाई परिपक्व बनाउँछ र सही निर्णय गर्न सिकाउँछ । इतिहासमा महान् व्यक्तिहरूले समयको सही सदुपयोग गरेका कारण नै सफलता प्राप्त गरेका हुन् । वैज्ञानिक, लेखक, कलाकार र नेताहरूले आफ्नो लक्ष्यप्रति समर्पित भएर समयको मूल्य बुझेका थिए । उनीहरूले थाेरै समयलाई पनि महत्त्व दिएका थिए । त्यसैले सफलता प्राप्त गर्न प्रतिभा मात्र भएर पर्याप्त हुँदैन, समयको सही व्यवस्थापन पनि आवश्यक हुन्छ।

समयको दुरुपयोग जीवनको सबैभन्दा ठुलो हानि हो । धेरै मानिस आलस्य, टालटुल, खराब सङ्गत र अनावश्यक मनोरञ्जनमा समय बर्बाद गर्छन् । “पछि गर्छु” भन्ने बानीले मानिसलाई असफल बनाउँछ । समयको दुरुपयोगले अवसर गुम्न सक्छ । विद्यार्थीले पढाइमा ध्यान नदिँदा भविष्य बिग्रन सक्छ भने कर्मचारीले समयमै काम नगर्दा कार्यालयको काम प्रभावित हुन्छ। त्यसैले प्रत्येक व्यक्तिले आफ्नो समयको सही योजना बनाउनुपर्छ । दैनिक तालिका तयार गर्ने, महत्वपूर्ण कामलाई प्राथमिकता दिने र अनावश्यक कुराबाट टाढा रहने बानीले समयको सदुपयोग गर्न मद्दत गर्छ।

अन्त्यमा, समय जीवनको सबैभन्दा बहुमूल्य सम्पत्ति हो भन्ने कुरा स्पष्ट हुन्छ। समयलाई सही रूपमा उपयोग गर्ने व्यक्ति सफल, सम्मानित र सुखी बन्न सक्छ। समयको दुरुपयोगले जीवनमा पछुतो मात्र ल्याउँछ । विद्यार्थी, शिक्षक, व्यापारी, कर्मचारी वा नेता सबैका लागि समय समान रूपमा महत्त्वपूर्ण हुन्छ । अनुशासन, परिश्रम र सही योजना अपनाएर समयको सदुपयोग गर्न सके जीवन उज्ज्वल बन्न सक्छ। वास्तवमा, समय नै जीवन हो र समयको सम्मान गर्नु भनेको आफ्नो जीवनको सम्मान गर्नु हो ।