Share:

परिचय:

यो नाटक २०७२ को विनाशकारी भूकम्प पछि नेपालको ग्रामीण भागमा आधारित छ । एक जोडी, टक्कर पात्रहरू भएका तर प्रेम र प्रयासमा बलियो । पुस्तकका लेखक धेरै बुद्धिमान्, बहुमुखी र सहज लेखनका व्यक्ति हुन् पुरु लम्साल । उनले लेखनको तरिकामा गहिरो र धेरै महत्त्वपूर्ण सन्देश प्रस्तुत गरेका छन् सरल तर बलियो ।

कथवस्तु :

मनमाया र च्यान्टे यस नाटकका प्रमुख पात्र हुन् । दुप्चेश्वर मेलामा उनीहरूकाे भेट हुुन्छ र च्यान्टेले मनमायालाई मन पराउन थाल्छ । मनमायाले च्यान्टेसँग 'नौगेडी' किनिदिन अनुरोध गर्छिन् । र, आर्थिक समस्याबाट पीडित भएका कारण उनी यो सम्भव बनाउन सक्दैनन् र विवाहको वर्षौं पछि पनि उनीहरू आमाबाबु बन्ने भाग्य पाउन सक्दैनन् । उनीहरू यसको बारेमा धेरै पटक झगडा गर्छन् । यो परिवार तल्लो जातको हो र जातीय भेदभावको सामना गरिरहेका छन् । मनमाया धेरै आस्तिक छिन्, उनलाई बच्चा दिन सक्ने हरेक तरिकामा विश्वास गर्छिन् । त्यस्तै, उनीहरूको गाउँको एक वृद्धा व्यक्तिले उनलाई बच्चाको लागि मन्दिर जान भन्छिन् । गाउँमा लगभग एक दशक पुरानो सेटिङ्ग भएकोले यी अन्धविश्वासी विश्वासहरू धेरै सामान्य थिए । मनमाया र च्यान्टे उनीहरूका धेरै साथीहरू सहित, उनीहरू मन्दिरमा जान्छन् । स्थानीय पसले अर्जुनलाई मनमायाले के भोगिरहेको छ भन्ने कुरा थाहा छ, आमा बन्न नसक्नुको पीडा । अर्जुनले उनलाई उनीसँग यौन सम्बन्ध राख्नको लागि मजबुर बनाउछन् । च्यान्टे, अनजान, अझै पनि भगवानलाई बुबा बन्ने आशीर्वाद दिनुहोस् भनेर दृढ प्रार्थना गर्छन् ।

मनमाय अन्ततः गर्भवती हुन्छिन्, कसको बच्चा हो भनेर निश्चित छैन । एक बिहान, मनमाया र च्यान्टे फेरि एउटा विषयमा झगडा गर्छन् र च्यान्टे घरको बरन्डाबाट बाहिर निस्कन्छन् र ठीक त्यही वेला, विनाशकारी भूकम्प आउँछ र मनमाया, दुर्भाग्यवश मर्छिन् । तर यस पटक च्यान्टेले मनमायालाइ नौगेडी लाइदिन लागेकाे थियाे । नाैगेडी लाउन नपाइ भूकम्पले मनमायाले संसार छाेड्नुपर्‍याे ।

परिवेश चित्रण:

जातीय समाजभित्र अपूर्ण इच्छाहरू, प्रणालीगत उत्पीडन र व्यक्तिगत त्रासदीको मार्मिक अन्वेषण हो नैगेडी नाटक । यसको मूलमा गहिरो भावनात्मक लगावले बाँधिएको तर गरिबी, बाँझोपन र सामाजिक अपेक्षाहरूको भारले कुल्चिएकाे, थिचिएको तल्लो जातको जोडीकाे रूपमा मनमाया र च्यान्टेलाई चित्रण गर्दछ । नौगेडी र बच्चाको लागि मनमायाको चाहनाले व्यक्तिगत आकाङ्क्षाहरू मात्र होइन तर मातृत्व र पूर्णताको सामाजिक प्रतीकहरू पनि प्रतिबिम्बित गर्दछ जबकि यी इच्छाहरू पूरा गर्न च्यान्टेको असमर्थताले उनको क्षय र असहायतालाई जोड दिन्छ । जात र लिङ्ग गतिशीलता दुवैमा जरा गाडेको समाजमा उनीहरूको कमजोरीले अर्जुन मनमायाको शोषणको लागि चरण तय गर्दछ । सामान्य जस्तो देखिने सहानुभूतिशील व्यक्तित्व जसले उनको शोकलाई हेरफेर गर्दछ । कथानक अन्धविश्वास र विश्वास, प्रायः सामना गर्ने संयन्त्रको रूपमा प्रयोग गरिएकाे छ । कसरी व्यक्तिहरूलाई हानि पुर्‍याउन सक्छ भनेर आलोचना गर्दछ । भाग्यको दु:खद मोडमा, जसरी च्यान्टे मनमायाको जीवनभरको इच्छा पूरा गर्न लागेकाे छ । उनी भूकम्पमा मर्छिन्, समय, भाग्य र अपूर्ण सपनाहरूको शान्त विनाशको बारेमा एक डरलाग्दो दृश्य छाेडेर ।

निष्कर्ष:

यो नाटक प्रेम, निराशा र सामाजिक तथा व्यक्तिगत सङ्घर्षको भारी बोझको मार्मिक चित्रण हो । मनमायाको निर्दोषता र अटल आशाले उनलाई अन्धविश्वासी विश्वासहरू अँगाल्न प्रेरित गर्छ, जुन ग्रामीण परिवेशमा यस्ता क्रियाकलापले कति गहिरो जरा गाडेका छन् भन्ने प्रतिबिम्ब हो। यसैबीच, च्यान्टे समर्पित रहन्छन्, सत्यको बारेमा अनभिज्ञ, बच्चाको लागि प्रार्थना गरिरहेकाे छ । यो अन्तिम क्षणले समय र भाग्यको क्रूर विडम्बनालाई जोड दिन्छ । जसले प्रेममा अवरोध, अधुरा सपना र गहिरो भावनात्मक क्षतिको कथा छोड्छ।