Share:

बास्केटबल संसारभर खेलिने अत्यन्त लोकप्रिय एक खेल हो । यो खेल दुई टोलीबीच प्रतिस्पर्धाका रूपमा खेलिन्छ जसमा प्रत्येक टोलीबाट पाँच–पाँच खेलाडी एकै पटक मैदानमा उत्रन्छन् । यस खेलको मुख्य उद्देश्य विपक्षी टोलीको हुप (घेरा) मा बल प्रवेश गराई अङ्क प्राप्त गर्नु हो । हुप जमिनबाट १० फिट उचाइमा राखिएको हुन्छ र निर्धारित समयसम्म सबैभन्दा बढी अङ्क प्राप्त गर्ने टोली विजयी घोषित हुन्छ ।

बास्केटबल भित्र वा बाहिर दुवै ठाउँमा खेल्न सकिन्छ । यो खेल विभिन्न उमेर र समुदायका मानिसहरूमाझ लोकप्रिय छ । खेल सामान्यतया चार भाग (क्वार्टर) मा विभाजित हुन्छ, प्रत्येक भाग १० देखि १२ मिनेटको हुन्छ । खेलाडीले बललाई ड्रिब्लिङ गर्दै (उछाल्दै) अगाडि बढ्न सक्छन् वा आफ्नो टोलीका साथीखेलाडीलाई पास गरेर बल सार्न सक्छन् । टाढाबाट गरिएको सफल प्रहारले ३ अंक दिन्छ भने नजिकबाट गरिएको प्रहारले २ अंक दिन्छ । यदि खेलाडीलाई सुटिङ गर्दा फाउल गरियो भने उसले फ्रीथ्रो पाउँछ, जसबाट प्रत्येक सफल थ्रोले १ अंक दिन्छ ।

बास्केटबल खेल्दा खेलाडीहरूले निश्चित नियम पालना गर्नुपर्छ । हिर्काउने, धकेल्ने, टाउकोमा हान्ने, बल नचल्ने अवस्थामा हिँड्ने जस्ता गल्तीहरू गर्दा फाउल लाग्छ । यस खेलमा ड्रिब्लिङ, पासिङ, सुटिङ, डिफेन्स गर्ने क्षमता र टोली–सघनता धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छन् । खेलबाट खेलाडीहरू शारीरिक रूपमा फिट, स्फूर्ति युक्त र स्वस्थ रहन सक्छन् । साथै, अनुशासन, एकाग्रता, धैर्यता र सहकार्यको भावना पनि विकास गर्न सक्छन् ।

बास्केटबलको आविष्कार सन् १८९१ मा अमेरिकी शिक्षक जेम्स नैस्मिथले गरेका थिए । उनले यो खेल विशेषगरी जाडोयाममा भित्र भवनमै खेल्न सकिने विकल्पका रूपमा सिर्जना गरेका थिए । आज यो खेल विश्वव्यापी रूपमा खेलिन्छ र ओलम्पिक जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरूमा समेत स्थान पाएको छ ।