Share:

पुस्तक समीक्षाः क्रमशः एक्लै एक्लै

पुस्तकको नाम : एक्लै एक्लै

लेखक : डा. नवराज लम्साल

प्रकाशक : शिखा बुक्स , काठमाडौं

विधा : कविता सङ्ग्रह

प्रकाशन वर्ष : वि.सं. २०७९

डा. नवराज लम्सालद्वारा लिखिएको 'एक्लै एक्लै' नेपाली साहित्यको उत्कृष्ट कविता सङ्ग्रह हो। यस सङ्ग्रहमा मानव जीवनका विविध पक्षलाई गहिरो रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। जीवनका सुख–दुःख, प्रेम, पीडा, आशा, प्रकृति, समाज, सम्बन्ध, एक्लोपन, संघर्ष र मानवीय संवेदनालाई कविले सरल, प्रभावकारी र कलात्मक शैलीमा अभिव्यक्त गरेका छन्। यस सङ्ग्रहका कविताहरू केवल मनोरञ्जनका लागि मात्र नभई पाठकलाई जीवनको वास्तविकता बुझ्न, समाजलाई फरक दृष्टिकोणबाट हेर्न तथा आफ्ना अनुभवसँग तुलना गर्न पनि प्रेरित गर्छन्। कविताहरूमा प्रयोग गरिएका शब्दहरू सरल भए पनि तिनले बोकेको भाव र सन्देश निकै गहिरा छन्। त्यसैले कविता पढ्दै जाँदा पाठकले आफ्नै जीवनका अनुभव सम्झिने अवसर पाउँछन्। यस सङ्ग्रहमा समावेश भएका ‘चन्द्रमा’, ‘माया र घृणा’, ‘सन्चो–बिसन्चो’, ‘रातो गुलाब’ र ‘घाउ’ जस्ता कविताहरू विशेष रूपमा मन छुने र सन्देशमूलक छन्।

‘चन्द्रमा’ कवितामा चन्द्रमालाई आशा, उज्यालो, शान्ति र प्रेरणाको प्रतीकका रूपमा चित्रण गरिएको छ। अन्धकारका बीच पनि उज्यालो फैलाउन सकिन्छ भन्ने सकारात्मक सन्देश यस कविताले दिन्छ। ‘माया र घृणा’ कविताले प्रेम र घृणा मानिसका जीवनका दुई विपरीत भावना भए पनि दुवैले जीवनलाई नयाँ अनुभव र महत्त्वपूर्ण शिक्षा दिन्छन् भन्ने कुरा स्पष्ट पारेको छ। ‘सन्चो–बिसन्चो’ कवितामा मानिसको स्वास्थ्य, दैनिक जीवनशैली, सामाजिक व्यवहार तथा बदलिँदो जीवनशैलीका कारण उत्पन्न भएका समस्याहरूलाई यथार्थ रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। ‘रातो गुलाब’ कविताले प्रेम, सम्मान, समर्पण र विश्वासको महत्त्वलाई सुन्दर ढङ्गले व्यक्त गरेको छ भने ‘घाउ’ कविताले मनमा लाग्ने पीडा, दुःख, विछोड र असफलताका घाउ समयसँगै निको हुँदै जान्छन् भन्ने आशावादी सन्देश दिन्छ। यी सबै कविताहरूले जीवनलाई सकारात्मक दृष्टिकोणबाट हेर्न र कठिन परिस्थितिमा पनि आशा नछोड्न प्रेरणा दिन्छन्।

मेरो विचारमा ‘एक्लै एक्लै’ कविता सङ्ग्रह अत्यन्त प्रभावशाली, सन्देशमूलक र प्रेरणादायी कृति हो। यस पुस्तकमा कविले सरल, सहज र मिठो नेपाली भाषाको प्रयोग गरेका छन्, जसले गर्दा कविताहरू सबै उमेरका पाठकले सजिलै बुझ्न सक्छन्। कवितामा बिम्ब, प्रतीक र भावनात्मक अभिव्यक्तिको प्रभावकारी प्रयोग गरिएको छ। कतिपय कविताका भाव अलि गहिरा भएकाले एकपटकभन्दा बढी पढ्दा तिनको अर्थ अझ स्पष्ट रूपमा बुझ्न सकिन्छ। यही विशेषताले पुस्तकलाई अझ आकर्षक बनाएको छ। प्रत्येक कविताले पाठकलाई जीवन, सम्बन्ध, समाज र मानवीय भावनाबारे गम्भीर रूपमा सोच्न प्रेरित गर्छ। विशेष गरी ‘घाउ’ र ‘माया र घृणा’ कविताले पाठकको मनमा गहिरो प्रभाव पार्छन् भने ‘चन्द्रमा’ र ‘रातो गुलाब’ ले सकारात्मक सोच, प्रेम र आशाको महत्त्व बुझाउँछन्। ‘सन्चो–बिसन्चो’ कविताले स्वस्थ जीवनशैली अपनाउन र राम्रो सामाजिक व्यवहार गर्न प्रेरित गर्छ। कविताहरूमा कुनै कृत्रिमता नभई वास्तविक जीवनका अनुभव र भावनाहरूको स्वाभाविक चित्रण गरिएको छ। त्यसैले पाठकले आफूलाई ती कवितासँग सजिलै जोड्न सक्छन्।

समग्रमा ‘एक्लै एक्लै’ नेपाली साहित्यको उत्कृष्ट, पठनीय र सङ्ग्रहयोग्य कविता सङ्ग्रह हो। यसले जीवनका विविध अनुभव, प्रेम, पीडा, संघर्ष, आशा, प्रकृति र मानवीय सम्बन्धलाई अत्यन्त प्रभावकारी रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। यो पुस्तकले मनोरञ्जन मात्र होइन, जीवनलाई सकारात्मक दृष्टिकोणबाट हेर्न, कठिनाइसँग जुध्न र असल मानवीय मूल्य अपनाउन पनि प्रेरणा दिन्छ। भाषा सरल, शैली आकर्षक र भाव गहिरो भएकाले विद्यार्थी, शिक्षक, साहित्यप्रेमी तथा कविता पढ्न रुचाउने सबैका लागि यो पुस्तक अत्यन्त उपयोगी छ। नेपाली कविता मन पराउने प्रत्येक पाठकले ‘एक्लै एक्लै’ कम्तीमा एकपटक अवश्य पढ्नुपर्ने कृति हो, किनकि यसले पाठकलाई केवल कविता पढ्ने अनुभव मात्र होइन, जीवनलाई अझ गहिरो रूपमा बुझ्ने अवसर पनि प्रदान गर्छ।